Əyləndirmək Yox, Özünü İfadə Etmək

Dostlar, bu illər ərzində bir həqiqəti dərk etdim: zarafatı yalnız içimdən gəldiyi üçün etməliyəm, başqalarını güldürmək üçün yox. Əgər insan sadəcə güldürmək üçün zarafat edirsə, bu, onu ucuzlaşdırır. Belə bir durumda, gözləntilər yaranır və bu gözləntilər insanın səmimiyyətini azaldaraq onu gözdən sala bilir. Zarafat, əslində, insanın özündən bir parçadır, səmimiyyətin ifadəsidir. Bu ifadə təzyiq altında və ya başqalarını razı salmaq üçün edildikdə öz təsirini itirir.

Yazmaq da bu prinsip üzrədir. Əgər sən yalnız insanların xoşuna gəlmək üçün yazırsansa, yazdıqların səmimiyyətini itirəcək və dəyərsiz görünəcək. Yazmaq, insanın daxili dünyasının, düşüncələrinin və hisslərinin səsi olmalıdır. Öz içindən gəldiyi, öz qayəni tapdığın üçün yazmalısan. Yalnız bu halda yazılar zamanla inkişaf edəcək, daha güclü və təsirli olacaq. Çünki belə bir yanaşmada məqsəd təkcə başqalarını əyləndirmək və ya müvəqqəti təəssürat yaratmaq deyil, daha dərin mənalar və duyğular ötürməkdir.

Yazıçının səmimiyyəti oxucu ilə bağ qurur. Oxucu həmin yazıda yalnız sözləri deyil, yazıçının ürəyini hiss edir. Bu, yazının təsir gücünü artırır. Zarafatlar belə bu cür yazılarda daha təsirli olur. Çünki səmimi və məqsədsiz şəkildə edilən zarafatlar daha təbii görünür və insanları daha dərindən güldürür. Əslində, zarafat bir vasitədir, amma əsl güc onun altında yatan səmimiyyət və həqiqətdədir.

Beləliklə, yazmaq da, zarafat etmək də bir növ həyat fəlsəfəsidir. Hər ikisi insanın özünü ifadə etməsidir. Səmimi olduqda, bu ifadə yalnız başqalarını deyil, eyni zamanda insanın özünü də zənginləşdirir. Unutmayaq ki, həqiqi dəyər – başqalarını əyləndirmək üçün deyil, öz daxilindəki səmimiyyətlə yaratdıqlarında gizlidir. Yalnız bu şəkildə həm zarafatların, həm də yazıların uzunmüddətli təsir buraxar.

Zarafat və yazı arasında bu bağlılıq, əslində, insanın həyatına dair daha böyük bir həqiqəti ortaya qoyur: hər şeyin əsasında səmimiyyət və özünə sadiqlik dayanır. İnsan bir işi yalnız başqalarının alqışını qazanmaq üçün edirsə, o işdən alınan həzz və mənəvi dəyər az olur. Çünki bu halda insan öz içindən uzaqlaşır, özünü bir növ başqalarının gözləntilərinə qurban verir.

Zarafatın təsirli olması onun səmimiyyətindən gəlirsə, yazının gücü də onun həqiqiliyindədir. Yazıçı, içindən gələnləri cəsarətlə ifadə etməlidir, hətta bu ifadələr bəzən başqalarının xoşuna gəlməsə belə. Çünki əslində yazının gücü – oxucuya bir şeylər öyrətmək, ona təəssürat bağışlamaq deyil, onunla ruhani bir əlaqə qurmaqdır. İnsan yazını oxuduqca, özünü tapmalı, öz duyğularını və düşüncələrini yenidən kəşf etməlidir.

Yazıçının vəzifəsi başqalarını razı salmaq deyil, onlara yeni qapılar açmaqdır. Bu qapılar bəzən çətinlik, bəzən sual, bəzən də tamamilə yeni bir perspektiv ola bilər. Amma hər halda, bu qapılar səmimiyyətdən açılır. Zarafatda olduğu kimi, yazı da həqiqi olduğu zaman daha dərin təsir bağışlayır.

Kitablarda, məqalələrdə və ya hətta gündəlik qeydlərdə etdiyimiz zarafatlar da bu səmimiyyətin bir hissəsidir. Zarafatı bir hədəfə yönəltmək, onu sırf başqalarını əyləndirmək üçün etmək, onu bir vasitəyə çevirir və dəyərini azaldır. Amma əgər zarafat içimizdən gəlibsə, o zaman güldürməkdən daha çox bir insanı düşündürə, bir anlıq onun həyatına toxuna bilər.

Düşünün, böyük yazıçıların əsərlərindəki zarafatlar niyə bu qədər təsirlidir? Çünki onlar yalnız insanları güldürmək üçün yox, həyatın bir hissəsini göstərmək üçün yazılmışdır. Hətta ən ciddi mövzuların içində belə, zarafat vasitəsilə insan həyatının yüngül tərəfi göstərilir və bu, oxucunu rahatlaşdırır.

Bu fəlsəfəni yalnız yazıya deyil, həyata da tətbiq etmək mümkündür. Həyatda etdiyimiz hər bir şey – işimiz, münasibətlərimiz, hətta hobbilərimiz – səmimi olduğu zaman daha dəyərli və uzunömürlü olur. Əks halda, həyat özü belə bir tamaşaya çevrilə bilər. Tamaşa isə, bildiyimiz kimi, sona çatanda heç bir iz buraxmır.

Deməli, səmimiyyət yalnız zarafatın və yazının deyil, bütün həyatın əsasını təşkil edir. İnsan öz içindən gələnə qulaq asmalı və onu yaratmağa çalışmalıdır. Zarafat edə bilmək, yazı yaza bilmək, hətta gündəlik həyatın ən adi anlarını belə yaşaya bilmək, məhz bu səmimiyyətin təsdiqidir. Həyatda əsas məqsəd, görünür, sadəcə insan olmaq deyil, səmimi bir insan olmaqdır. Çünki yalnız bu yolla özün də, başqaları da qazanar.

Uraqan Abdullayev