Kimin Sözü, Kimin Səsi?

Hərdən birini eşidərsən, gözəl və dərin bir fikir deyər. Amma otaqdakı insanlar baxmadan, dinləmədən, “bu kimdir axı?” deyib keçərlər. Eyni fikri bir məşhur şəxs deyəndə isə dərhal qeydə alınar, paylaşılmağa, sitat olunmağa başlanar. Cəmiyyətin təəssüf ki, belə bir vərdişi var: nə deyiləndən əvvəl, kimin dediyinə baxmaq.

Əslində bu, təkcə bugünün problemi deyil. Tarix boyu insanların sözə deyil, səs sahibinə qulaq asdığı saysız nümunələr var. Eyni həqiqəti deyən, amma müxtəlif qəliblərdə təqdim olunan fərqli insanlar... Birinin dediyi ilham verici olur, digərininki isə laqeydliklə qarşılanır. Çünki biz çox vaxt sözə deyil, imzaya baxırıq. Kimin danışdığı, onun geyimi, titulu, sosial statusu – hamısı sözünün ağırlığını müəyyən edir.

Amma burada gözdən qaçan bir məqam var: o “önəmli adamlar” da bir vaxtlar tanınmırdılar. Onları “önəmli” edən elə dedikləri sözlərin özü oldu. Yəni əvvəlcə dedikləri dəyərli idi, sonra dediklərinin dəyəri onları ucaltdı. Biz o insanları müdrik sözlərinə görə tanıdıq, ardınca getdik. Demək ki, heç kim bir anda "önəmli" olmur. Kim dediyinə baxırıqsa, unutmamalıyıq: o “kim”i yaradan da dedikləridir.

Lakin sözlə olmaq arasında bir məsafə var – və o məsafəni əməl bağlayır. Hər deyilən söz gözəldir, amma insanın əsl böyüklüyü dediyi ilə etdiyi bir olanda baş verir. Çünki söz nə qədər gur səslənsə də, əgər əməl susursa, o söz içi boş bir qabdan başqa bir şey deyil. Bu gün bir çox insan gözəl danışır, amma az adam dediyinin məsuliyyətini daşıyır.

Əsl etibar orada başlayır: söz və əməl bir yerdə dayananda. İnsanları daimi olaraq ardınca aparan, təkcə onların dedikləri yox, həm də yaşadıqlarıdır. Çünki insanlar sözə qulaq asır, amma əmələ inanır.

Bəlkə də bir çox qiymətli fikir sadəcə ona görə unudulub ki, onu deyən, o fikrin arxasında durmayıb. Əksinə, bir çox böyük insan sözünə sədaqətlə əməl etdiyi üçün yadda qalıb. Van Qoqun rəsmləri, Tolstoyun sadə həyatı, Mandela'nın susduğu qədər dözdükləri – bunlar təkcə söz deyən yox, sözünü yaşayan insanların nümunələridir.

Bu yazını oxuyan sən, bəlkə də düşünürsən: mənim kim olduğum nə fərq edir? Bil ki, önəmli olmaq üçün əvvəlcə doğru fikirlər söyləməlisən. Amma daha da önəmlisi – o fikirləri yaşamalısan. Yalnız bu zaman dediklərin səni yuxarıya aparar. Yalnız bu zaman sözün sənin səsini daşdan da o yana aparar.

Çünki sonda qalacaq olan: sənin dediklərinlə etdiklərin arasındakı məsafənin nə qədər qısa olduğudur.