Qədim Türk sözü - Uraqan

"Uraqan" – Qədim Türk Mənşəli Güc Simvolu

"Uraqan" sözü haradan gəlir?

"Uraqan" sözü təkcə fırtına və külək anlamını vermir – o, bir mədəniyyətin, bir mifologiyanın və qədim türk dillərinin dərin qatlarına enən mifik və simvolik yüklü bir anlayışdır. Bu sözün kökləri qədim türk, altay və şamanist inanclara qədər uzanır.

Etymoloji iz: “Ura” və “qan”

Ənənəvi etimoloji təhlildə "Uraqan" sözünün iki əsas komponenti olduğu düşünülür:

“Ura” – bəzi türk dillərində çağırış, səslənmə, nara atma mənalarında işlənir. Hətta bu, “hərəkat, dalğa, coşqu” mənasını da verə bilər.

“Qan” – qədim türklərdə ruhani lider, tanrıya yaxın olan şəxs, eyni zamanda qanun qoyucu mənasını daşıyır.

Bu baxımdan "Uraqan" – “Çağıran Qan”, yəni göydən çağırılan güc, yol göstərən lider”, həm də “coşqun güc sahibi” kimi yozula bilər.

Türk mifologiyasında "Uraqan"

Qədim türklərdə hava ünsürü ilahi güclərdən sayılırdı. Şaman dualarında külək və tufanlar Tanrı ilə təmas vasitəsi idi. Bu baxımdan “Uraqan” – göydə əsən və yeri silkələyən güc kimi təzahür edirdi. Mifoloji düşüncədə bu qüvvə həm qorxulu, həm də müqəddəs idi.

Altay inancında Uraqan

Altay şamanizmi ilə bağlı bəzi mənbələrdə külək və tufan tanrıları “Ülgen”ə tabe olan güclər kimi göstərilir. “Uraqan” bu mənada Ülgenin qəzəbinin təzahürü kimi şərh olunur.

Slavyan təsiri: Uraqan və ya Huracan

Maraqlı məqamlardan biri də budur ki, “uraqan” sözü slavyan dillərində də “tufan” anlamı daşıyır. Məsələn, rus dilində “ураган” (uragan) birbaşa fırtına deməkdir. Amma bu söz oraya Karib adalarından – maya mifologiyasındakı “Huracan” tanrısı vasitəsilə keçmişdir. Bu tanrı yeri və göyü silkələyən tufan tanrısıdır.

Bu oxşarlıq dilçiləri düşündürür: Görəsən, bu söz türklərdən Kariblərəmi keçib, yoxsa əksinə? Yoxsa bu söz universal insan arxetiplərinin məhsuludur?

Modern istifadədə "Uraqan" – yalnız külək deyil.

Bu gün “Uraqan” sözünü bir çox brendlər, yazıçılar, hətta avtomobil modelləri belə istifadə edir. Məsələn, “Lamborghini Huracán” – yəni “tufan” adını daşıyır.

Yazıçılar bu sözə enerji, dəyişiklik, güc və inqilab simvolu kimi baxırlar. “Uraqan” – bir şeyi kökündən dəyişdirən güc, yəni inkişaf edən enerjinin fırtınasıdır.

Əgər sən bu sözü istifadə edirsənsə, deməli, sən köhnə dünyanın enerjisini bu günə daşıyırsan. Uraqan bir söz deyil – bir ruh halıdır. Dəyişmək, dəyişdirmək, silkələmək, oyatmaq və özündən bir iz buraxmaq istəyən hər kəsin içində bir "Uraqan" var.