Salam, mən Cırtdanam, min illər bundan öncə yaşamışam. Əslində, danışdığım çoxlu ibrətamiz hekayələr, nağıllar olub. Amma niyəsə hamısı unudulub, silinib bu xalqın yaddaşından. Bircə öz prototipimdən əsinlənərək uydurduğum bu nağıl dillər əzbəri olub. Hər kəs özünə sərf edən kimi gopa basıb, xalq da işinə gələni yaddaşında saxlayıb. Sözüm onda deyil, istərdim hadisələrin gerçək həyatda əslində necə baş verdiyini sizə ifşa edim, hər kəsə əyan olsun. Nəticədə divin özü də bizim zəmanəmizdə yaşamayıb, qonşuluqdakı Diləfruz kişi olub. Yekəpər olduğu üçün hamı onu divə bənzədirdi. Amma gəlin hadisələri lap əvvəlindən danışım. Bütün sirləri, ən əsası da illərdir gizlətdiyim ən böyük gerçəyi açıb töküm...
Kənddə məni hamı "nənəuşağı" kimi tanıyırdı. Nə var, nə var nənəmin hazırladığı yağ-çörəkləri yeyirmişəm. Əslində isə məsələnin kökündə başqa bir səbəb yatırdı: mən qız idim! Bəli, qız! Sadəcə, bizim kəndin mentaliteti o qədər ağır idi ki, nənəm məni dedi-qodudan, bəd nəzərdən qorumaq üçün oğlan paltarında, oğlan kimi böyütmüşdü. Hamı da elə bilirdi ki, balaca, cılız bir oğlan uşağıyam. Hətta yaşım çatanda məni də əsgərliyə aparmaq istəyirdilər. Canımı qorxu almışdı ki, tibbi yoxlanışda sirrimin üstü açılacaq. Amma xoşbəxtlikdən, həm ayağımın altındakı düzlüyə, həm də "boyu balacadır, dəbilqə başından düşər" bəhanəsinə görə məni geri qaytardılar. Qız olmağıma baxmayaraq adıma "neqodnu" damğası yapışdırıb özgüvənimi zədələdilər.
Özüm də başa düşürdüm ki, bu hal belə davam etsə, evdə qalacam. Məcbur çör-çöp yığanlardan birini özümə ər etməliydim. Axırı nənəm kəndin oğlanlarını razı saldı ki, Cırtdan da sizinlə getsin. Hələ cehizlik kimi bir yaxma çörək də vermişdi.
İlk başda məni götürmək istəmədilər ki, tənbəlin biridir, bizim işimizi yubadacaq. Ucuz kişi məntiqi...
bunlara başa saldım ki, siz taxtaları yığıb yandırırsınız, yandırmayaq, gəlin yığıb sataq bu Diləfruz kişiyə. Nəysə, ağıllarına batdı bu fikir. Həmin gün məni də özləri ilə götürdülər. Daha öncə də dediyim kimi, ayağımın altında düzlük var deyə tez-tez yorulurdum. Mənə görə dayanmalı olurdular. Dayananda da dayandıqları yerdə başlayırdılar odun yığmağa. Cəmi bir dəfəsində hava qaralana yaxın aralarından biri çıxıb məni belinə alıb daşıdı. Sonra qız olduğumu biləndə adım çıxdı ki, qucaqlarda gəzir, gəzəyənin biridir. Məcbur nağılda cinsiyyətini dəyişib oğlan qoymalı oldum ki, beldə gəzmək daha abırlıdır.
İndi özünüz təsəvvür edin, nağıla qulaq asan hamı qız olduğumu bilsəydi və meşənin ortasında kəndin oğlanlarının belində gəldiyimi oxusaydı nələr olardı? "Gəzəyəndi", "kruqda qucağa oturur" tipli min min cür qulp qoşardılar. Nəysə, elə buna görə də, hadisələri sonradan nağıla çevirəndə məcbur qalıb cinsiyyətimi "oğlan" kimi saxlamalı oldum. Düşündüm ki, yorğunluqdan uşağın belində gəzən "tənbəl Cırtdan" kimi tanınmaq, adı çıxmış bir qız kimi tanınmaqdan daha yaxşıdır.
Başa düşdüm ki, bunların arasında özümə ər tapa bilmərəm. Başladım bunları azdırmağa. Həə yavaş-yavaş gəlib çatırıq hadisələrin kluminasiya nöqtəsinə. Həmin yol ayrıcı, işıq gələn tərəf və it hürən tərəf var idi ha. O digər kənddin məşhur ağsaqqalı it Həmin idi. Harda gəldi həqiqətləri danışırdı deyə adını it Həmid qoymuşdular.
Əslində kəndə ən kəsə yol it hürən tərəfdən getmək idi. Amma mən bilirdim ki, uzaq kənddə yaşayan imkanlı Diləfruz kişi var, onun evinin işığı uzaqdan görsənir. Bunlara dedim ki, yığdığımız odunları aparıb həmin diləfruz kişiyə sataq. Razılaşdılar. Bu Diləfruz kişi də hozunun biri idi, amma əlac nədir, ya evdə qalası idim, ya da div məni yeməli idi.
Qapısını döydük, sağ olsun, bizi çox yaxşı qarşıladı. Bizim kəndin o acgöz oğlanları da yedilər, içdilər, arada Diləfruz kişiyə də yüngülvari göz-qaş eləyirdim ki, vəziyyəti tutsun.
Kəndin oğlanları qarınları doyan kimi uzanıb xorultunu vurdular göyə. Mən isə yatmırdım. Gecənin bir yarısı kişinin səbri tükəndi, "Kim yatıb, kim oyaq?" bəhanəsiylə yavaşca gəldi yanıma. Mən də nazlanıb qayğanaq istədiyimi dedim. Kişi də fürsəti əldən verərmi? Dedi, "Qayğanaq nədir, mənim zirzəmidə elə bahalı şərabım var ki...". Nağıldakı o məşhur "aşsüzənlə su gətirmək" mövzusu da əslində həmin gecənin alleqoriyasıdır. Qədəhlər doldu-boşaldı, içdikcə içdik, şərab su kimi axdı, amma nə mən doydum, nə də o. Səhərə qədər aşsüzən kimi süzüldük.
Səhər açılanda vəziyyət artıq məlum idi. Bizim o tənbəl oğlanları da bir təhər yola salıb kəndə qaytardım. Sonralar çox fikirləşdim ki, bu hadisənin əslini-astarı necə var elə danışım. Amma gördüm yox, bunu etsəm, kəndin digər qızlarına pis nümunə olardım. Yerindən duran ağ atlı şəhzadəsini, ya da imkanlı divini tapmaq üçün başqa fərsiz oğlanları dırmaşıb minəcək, qaranlıq meşələrə düşəcəkdi.
Ona görə də cinsiyyətimi və hadisənin əsl mahiyyətini gizlədib, hər şeyi bir qəhrəmanlıq nağılına çevirdim. Bəli, o nağılın sonunda div mənə heç nə eləyə bilməsə də, reallıqda Diləfruzla evlənmək elə əsl divin caynağına düşmək kimi bir şey oldu, mənim ömrümü yedi, günümü qara əskiyə döndərdi. Mən də bütün hirs-hikkəmi məcbur qalıb nəvələrimə uydurma Cırtdan nağılını danışmaqla çıxardım.
Sonda nankor kəndin oğlanlarını da nağılda qorxaq və aciz kimi qələmə verib bütün nəsillərə rüsvay elədim. Bizim kəndin oğlanlarına hələ bu da azdır!
Şərhlər (19)