Voyager Qızıl Valı — bəşəriyyətin kainata göndərdiyi mesajın hekayəsi

1977-ci ildə Yer kürəsindən iki kosmik aparat — Voyager 1 və Voyager 2 — Günəş sisteminin uzaq planetlərini araşdırmaq üçün kosmosa göndərildi. Lakin bu missiyaların üzərində elmi cihazlardan başqa, insan sivilizasiyasını təsvir edən qeyri-adi bir “mesaj” da vardı. Bu mesaj sonralar Voyager Qızıl Valı (Voyager Golden Record) adı ilə məşhurlaşdı.

Qızıl Val 30 santimetr diametrində, qızılla örtülmüş mis diskdir. Hər iki Voyager kosmik aparatı bu diskin bir nüsxəsini daşıyır. Diskdə Yer kürəsindəki həyat və insan mədəniyyətini təsvir etmək üçün 115 şəkil, təbiət səsləri, 55 dildə salamlaşmalar, müxtəlif xalqların və dövrlərin musiqisi, eləcə də ABŞ prezidenti Cimmi Karter və BMT baş katibi Kurt Valdhaymın yazılı mesajları yerləşdirilib.

Qızıl Valın məqsədi Yerə yaxın bir kosmik obyektə radio siqnalı göndərmək deyildi. Bu, daha çox kosmosa atılmış “mesaj şüşəsi”, başqa sözlə, uzaq gələcəkdə onu tapa biləcək hər hansı ağıllı sivilizasiyaya ünvanlanmış mədəni zaman kapsulu idi. NASA bu ideyanı bir növ Yer kürəsinin hekayəsini kainata təqdim etmək cəhdi kimi təsvir edir.

Voyager Qızıl Valı nədir?

Voyager Qızıl Valı, əslində, adi vinil plastinka deyil, kosmos üçün hazırlanmış fonograf diskidir. Onun diametri 12 düym, yəni təxminən 30 santimetrdir və əsas materialı misdir; səthi qızılla örtülüb. Diskin qoruyucu örtüyü alüminiumdan hazırlanıb və üzərinə yüksək təmizlikli uranium-238 izotopundan nümunə yerləşdirilib. NASA-nın məlumatına görə, uranium-238-in yarımparçalanma müddəti təxminən 4,468 milyard ildir.

Diskin səthində insan əli ilə həkk edilmiş bir cümlə də var:

Bu ifadəni təxminən “Musiqi yaradanlara — bütün dünyalardan, bütün zamanlardan” kimi çevirmək olar. NASA/JPL arxivləri bildirir ki, bu yazının əlyazma xarakteri daşıması ideyası layihənin iştirakçılarından Timothy Ferrisə aid idi.

Beləliklə, Qızıl Val sadəcə texniki məlumat daşıyan qurğu deyil. Onun hazırlanmasında məqsəd həm də insanın elm, dil, musiqi və hisslər vasitəsilə özünü təqdim etməsi idi.

 

Qızıl Val ideyası necə yarandı?

Voyager Qızıl Valı sıfırdan yaranmış fikir deyildi. Bundan əvvəl NASA-nın Pioneer 10 və Pioneer 11 kosmik aparatlarına yad sivilizasiyaların anlaya biləcəyi simvolik metal lövhələr yerləşdirilmişdi. Voyager layihəsində isə daha geniş və daha iddialı bir mesaj hazırlamaq qərara alındı. NASA bu yeni mesajı əvvəlki lövhələrdən daha mürəkkəb “kosmik zaman kapsulu” kimi təqdim edir.

Qızıl Valın hazırlanmasına Karl Saqan rəhbərlik edirdi. Komandada astronom və kommunikasiya üzrə mütəxəssis Frank Drake, yaradıcı direktor Ann Druyan, prodüser Timothy Ferris, dizayner Jon Lomberg və salamlaşmaların toplanmasını təşkil edən Linda Salzman da iştirak edirdi. NASA-nın öz materiallarında bu komandanın rekord qısa müddətdə işlədiyi və təxminən altı aylıq zaman pəncərəsində məzmunu seçib hazırladığı qeyd olunur.

Layihənin ən çətin tərəfi isə belə bir suala cavab tapmaq idi: “Bütün Yer kürəsini bir diskə necə sığışdırmaq olar?”

Qızıl Valda nə var?

Qızıl Valın məzmununu dörd böyük hissəyə bölmək olar:

• Yer kürəsinin təsvir olunduğu şəkillər;

• təbiət və insan həyatının səsləri;

• 55 dildə salamlaşmalar;

• müxtəlif mədəniyyətlərdən seçilmiş musiqilər.

Bundan başqa, diskdə ona necə “qulaq asmaq” lazım olduğunu izah edən simvolik təlimatlar və iki mühüm yazılı mesaj da var.

Qızıl Valda neçə şəkil var?

NASA-nın rəsmi məlumatına görə, diskdə 115 analoq kodlaşdırılmış şəkil yerləşdirilib. Onlar rəqəmsal JPEG və ya rəqəmsal fotoşəkil formasında deyil, analoq siqnal şəklində diskə yazılıb.

Şəkillərin məqsədi sadəcə “Yer gözəldir” mesajı vermək deyildi. Onlarla birlikdə insan orqanizmi, biologiya, ailə, uşaqlar, heyvanlar, bitkilər, kənd təsərrüfatı, şəhərlər, nəqliyyat, elm və texnologiya haqqında ümumi təsəvvür yaratmaq nəzərdə tutulmuşdu.

NASA-nın siyahısında Günəşin görüntüsü, hüceyrə bölünməsi, insan anatomiyası, mayalanmış yumurta, döl, doğuş, ailə portreti, uşaqlar, dəniz sahili, meşə, yarpaqlar, dağlar və başqa çoxsaylı mövzular yer alır.

Bu baxımdan Qızıl Valın şəkil bölməsi bir növ “Yer ensiklopediyası”nın çox kiçik və simvolik versiyasıdır.

İnsan bədəni niyə Qızıl Valda var?

Diskin şəkilləri arasında insan anatomiyasına və insanın bioloji inkişafına aid çoxsaylı görüntülər var. Siyahıda insan orqanlarının təsvirləri, cinsi orqanlar, mayalanma, döl və doğuş kimi mövzuların da olduğu görünür.

Bu seçim təsadüfi deyildi. Xarici bir sivilizasiyaya insan haqqında yalnız “bu, Yer planetidir” demək əvəzinə, həyatın necə başladığını və insanın bioloji quruluşunu göstərmək istəyirdilər.

Başqa sözlə, Qızıl Valın müəllifləri insanı yalnız mədəni varlıq kimi deyil, bioloji həyat forması kimi də təqdim edirdilər.

 

Qızıl Valda Yer səsləri

Disk yalnız şəkillərdən ibarət deyil. Onun üzərində Yer kürəsinin səslərindən ibarət xüsusi audio hissə də var.

NASA bu bölmədə külək, dalğalar, ildırım, quşlar, balinalar və digər canlıların səslərini göstərir. ABŞ Konqres Kitabxanasının məlumatına görə, təbiət səsləri ilə yanaşı insan ürəyi və beyni ilə bağlı siqnallar, gülüş, yağış, vulkanlar, heyvan səsləri və körpə səsi kimi müxtəlif nümunələr də seçilmişdi.

Bu seçim olduqca maraqlı ideyaya əsaslanırdı: insanın danışdığı dil anlaşılmasa belə, təbiətin səsi müəyyən mənada universal ola bilər.

Dalğanın səsi, ildırım, quş, balina, ürək döyüntüsü və gülüş kimi elementlər insan dili olmadan da “bu planetdə həyat var” fikrini çatdırmağa yönəlmişdi.

Qızıl Valda 55 dildə salam

Qızıl Valın ən məşhur hissələrindən biri müxtəlif dillərdə yazılmış 55 salamlaşmadır.

NASA-nın siyahısında qədim və müasir dillərdən nümunələr var. Salamlaşmalar arasında Akkad dili, ərəb dili, erməni dili, benqal dili, çin dillərindən müxtəlif formalar, ingilis, fransız, alman, yunan, ivrit, hindi və başqa dillər yer alır.

Bu hissə xüsusilə simvolikdir. Çünki hazırlanmış mesajda Yer kürəsini vahid bir dil altında birləşdirmək əvəzinə dil müxtəlifliyi göstərilmişdi.

NASA/JPL illər əvvəl qeyd etmişdi ki, tək bir dil seçmək texniki baxımdan daha sadə ola bilərdi, lakin çoxdillilik bu mesajın bütün Yerə aid olduğunu daha güclü şəkildə ifadə edirdi.

Beləliklə, yad sivilizasiyaya verilən mesaj yalnız “biz varıq” deyil, həm də:

“Biz çoxuq, müxtəlif dillərdə danışırıq, amma hamımız eyni planetdəyik.”

fikrinə çevrilirdi.

Qızıl Valın musiqiləri

Diskdə təxminən 90 dəqiqəlik musiqi yerləşdirilib. Bu musiqilər həm Qərb klassikasını, həm də müxtəlif xalqların ənənəvi musiqisini əhatə edir. NASA-nın rəsmi siyahısında Bax, Bethoven, Motsart, Stravinski, Lui Armstronq, Blind Willie Johnson və Çak Berri ilə yanaşı Asiya, Afrika, Avstraliya və Amerika qitəsinin müxtəlif musiqi ənənələri də yer alır.

Məsələn, seçimlər arasında:

Yohann Sebastian Bax — Brandenburg Konserti №2
Volfqanq Amadey Motsart — Sehrli fleytadan “Queen of the Night” ariyası
İqor Stravinski — Bahar mərasimi
Lüdviq van Bethoven — 5-ci simfoniya
Lui Armstronq — “Melancholy Blues”
Çak Berri — “Johnny B. Goode”
Blind Willie Johnson — “Dark Was the Night”

kimi əsərlər var.

Bununla yanaşı diskdə Qərb klassik musiqisindən tamamilə fərqli ənənələri təmsil edən Hindistan ragaq musiqisi, Yava gamelanı, Peru toy mahnısı, Solomon adalarının panfleyt musiqisi, Navajo mərasim musiqisi və başqa nümunələr də yerləşdirilib.

Voyager Qızıl Valında Azərbaycan musiqisi

Qızıl Valın Azərbaycan üçün xüsusi maraqlı cəhətlərindən biri onun musiqi siyahısında Azərbaycan SSR-dən olan musiqi nümunəsinin yer almasıdır.

NASA-nın rəsmi musiqi siyahısında bu seçim “Azerbaijan S.S.R., bagpipes” kimi göstərilir və müddəti 2 dəqiqə 30 saniyədir. Yazının qeydindən göründüyü kimi, material həmin dövrdə Radio Moscow tərəfindən lentə alınmışdı.

Bu, olduqca simvolik detaldır: 1977-ci ildə bəşəriyyətin kosmosa göndərdiyi mədəni portretdə Azərbaycan musiqi ənənəsi də yer almışdı.

Müasir oxucu üçün burada bir mühüm tarixi detalı da nəzərə almaq lazımdır: NASA-nın siyahısı “Azerbaijan S.S.R.” ifadəsini işlədir. Bu, 1977-ci ildə Azərbaycanın Sovet İttifaqının tərkibində olması ilə bağlı tarixi terminologiyadır.

 

“Johnny B. Goode” niyə kosmosa göndərildi?

Qızıl Valın ən məşhur mahnılarından biri Çak Berrinin “Johnny B. Goode” əsəridir.

Bu seçim sonradan zarafatların da mövzusuna çevrildi. ABŞ-da məşhur bir zarafata görə, yadplanetlilər valı tapanda Yerə cavab göndərib “daha çox Çak Berri göndərin” demişdilər. NASA bu zarafatın populyar mədəniyyətdə geniş yayıldığını qeyd edir, lakin bunun heç vaxt real kosmik mesaj olmadığını açıq şəkildə göstərir.

Əslində “Johnny B. Goode” seçimi Qızıl Valın mühüm ideyasını göstərir: insan mədəniyyəti yalnız klassik və “ciddi” sənətdən ibarət deyil.

Bax və Bethovenlə yanaşı Çak Berrinin olması Yer mədəniyyətinin həm akademik, həm xalq, həm də populyar tərəflərini təqdim etmək cəhdi idi.

Qızıl Valın üzərindəki sirli şəkillər nə deməkdir?

Diskin qoruyucu qapağı üzərində yad sivilizasiyaya istiqamət vermək üçün simvolik təlimatlar həkk olunub.

Əsas ideya belədir: əgər bu diski tapacaq sivilizasiya onu oxumaq istəyirsə, ilk növbədə diskin necə işlədiləcəyini anlamalıdır.

Qapağın yuxarı sol hissəsində fonograf və iynənin təsviri var. Simvollar diskdə yazının hansı sürətlə oxunmalı olduğunu və səsin hansı istiqamətdə alınacağını göstərir. Bir fırlanmanın müddəti 3,6 saniyə kimi ikilik say sistemi ilə ifadə edilir. Qapaq həmçinin diskin kənardan mərkəzə doğru oxunmalı olduğunu göstərir.

Başqa bir diaqram isə diskdəki analoq şəkillərin necə bərpa olunacağını izah edir. Yəni yad sivilizasiya sadəcə diski tapmaqla kifayətlənməməli, onda gizlənmiş görüntüləri necə “televiziya şəkli”nə çevirməli olduğunu da başa düşməlidir.

Pulsar xəritəsi nə üçün Qızıl Valın üzərindədir?

Qapaqdakı ən maraqlı simvollardan biri Günəş sisteminin kainatdakı yerini göstərən pulsar xəritəsidir.

Pulsarlar çox dəqiq ritmlə impulslar yayan neytron ulduzlarıdır. Onların siqnalları kosmosda müəyyən bir istiqamət və zaman göstəricisi kimi istifadə oluna bilər.

Qızıl Valın qapağındakı pulsar xəritəsi Günəşin yerləşdiyi sistemi bir neçə pulsarın istiqamətləri ilə əlaqələndirir. Məqsəd odur ki, uzaq gələcəkdə diski tapan sivilizasiya bu xəritəni düzgün şərh edə bilsə, diskin mənşəyinin hansı ulduz sistemindən olduğunu müəyyənləşdirsin. NASA bu xəritəni Yer kürəsinin kosmosdakı yerinin göstəricilərindən biri kimi təsvir edir.

Bu baxımdan Qızıl Valın üzərindəki xəritə bir növ kosmik ünvan rolunu oynayır.

Hidrogen niyə Qızıl Valın əsas açarıdır?

Qapaqdakı başqa bir vacib simvol hidrogen atomunun iki ən aşağı enerji vəziyyəti arasındakı keçidlə bağlıdır.

Bu seçim çox mühümdür, çünki hidrogen kainatda ən geniş yayılmış elementlərdən biridir və onun fizikasına əsaslanan göstərici Yerə xas ölçü vahidlərindən daha universal başlanğıc nöqtəsi kimi düşünülə bilər. Qapağın diaqramlarında hidrogen keçidi həm zaman, həm də digər kəmiyyətlərin izahında baza kimi istifadə olunur.

Başqa sözlə, layihənin müəllifləri belə düşünürdülər:

“Santimetr”, “saniyə” və ya “fut” deməyin mənası olmaya bilər. Amma təbiətin fundamental qanunlarına əsaslanan göstəricilər daha universal ola bilər.

Qızıl Valda Cimmi Karter nə yazmışdı?

Diskdə ABŞ prezidenti Cimmi Karterin yazılı mesajı da yerləşdirilmişdi.

Konqres Kitabxanasının materialları bu mesajı insanlığın gələcək kosmik alıcıya ünvanlandığı sülh və dostluq niyyətinin bir hissəsi kimi təqdim edir. BMT baş katibi Kurt Valdhaymın da ayrıca mesajı diskə daxil edilmişdi.

Beləliklə, Qızıl Valda bir tərəfdən elm, musiqi və təbiət səsləri, digər tərəfdən isə insanlığın siyasi-diplomatik dili bir araya gətirilmişdi.

Qızıl Valı kimlər hazırladı?

Qızıl Valın arxasında yalnız Karl Saqanın adı dayanmırdı.

Layihənin əsas yaradıcı və elmi komandasına:

Karl Saqan — komitənin rəhbəri
Frank Drake — texniki və elmi istiqamət
Ann Druyan — yaradıcı istiqamət
Timothy Ferris — prodüser
Jon Lomberg — dizayn
Linda Salzman — salamlaşmaların təşkili

daxil idi. NASA bu komandanın rekordun seçilməsi, hazırlanması və istehsalında əsas rol oynadığını bildirir.

Bu layihənin maraqlı tərəfi də məhz budur: Qızıl Val tək bir alim tərəfindən yazılmış mesaj deyildi. Bu, astronomiya, musiqi, fotoqrafiya, dizayn, dilçilik, folklor və mühəndisliyin bir araya gəldiyi kollektiv layihə idi.

Qızıl Val necə hazırlanmışdı?

NASA-nın istehsal məlumatına görə, boş disklər Fransanın Pyral şirkəti tərəfindən hazırlanmışdı. CBS Records daha sonra JVC Cutting Center-in Boulder şəhərindəki müəssisəsində lak masterlərin kəsilməsini təşkil edib. Sonrakı mərhələdə James G. Lee Record Processing Center-də disklər hazırlanıb və qızılla örtülüb.

Qızıl örtüyün tətbiqi 23 avqust 1977-ci ildə həyata keçirilib. Daha sonra disklər alüminium qoruyucu qutulara yerləşdirilərək JPL-ə çatdırılıb.

Bu proses göstərir ki, “Qızıl Val” romantik adı olsa da, arxasında kifayət qədər ciddi və dəqiq sənaye istehsal texnologiyası dayanırdı.

Disk niyə qızılla örtülmüşdü?

Burada vacib bir yanlış təsəvvürü düzəltmək lazımdır: Qızıl Val bərk qızıldan hazırlanmayıb.

Əsas disk misdir və yalnız səthi qızılla örtülüb. Qızılın seçilməsi əsasən korroziyaya qarşı dayanıqlığı və uzunmüddətli saxlanma məqsədi ilə əlaqədardır. NASA disk üçün həmçinin qoruyucu alüminium örtükdən istifadə edib.

Yəni “Qızıl Val” adı onun tamamilə qızıl olması demək deyil.

Qızıl Val neçə il davam gətirə bilər?

NASA bu rekordun son dərəcə uzun zaman miqyasında qalmasını nəzərdə tuturdu. NASA-nın materiallarında belə obyektlərin kosmosda milyard ildən çox davam edə biləcəyi vurğulanır; başqa bir NASA izahında isə qızıl örtüklü rekordların kosmik eroziya və radiasiya şəraitində bir milyard ildən artıq müddət qala biləcəyi qeyd olunur.

Bu, Qızıl Valın ən heyrətamiz cəhətlərindən biridir.

İnsan ömrü onilliklərlə, sivilizasiyaların tarixi isə minilliklərlə ölçülür. Qızıl Val isə milyardlarla illik zaman miqyasında düşünülərək hazırlanmışdı.

Qızıl Valı kimsə tapacaqmı?

Əslində burada mühüm bir məqam var.

Qızıl Valın əsas məqsədi onun yaxın gələcəkdə yadplanetlilər tərəfindən tapılacağına dair real gözlənti yaratmaq deyildi. NASA özü qeyd edir ki, kosmik aparatın qarşısına çıxıb rekordu tapacaq və onu oynadacaq sivilizasiyanın inkişaf etmiş ulduzlararası imkanlara malik olması lazım gələcək.

Bu səbəbdən Qızıl Val daha çox uzaq gələcək üçün hazırlanmış simvolik mesajdır.

Saganın layihə ilə bağlı əsas fəlsəfəsi də məhz bu nikbinlik idi: bəşəriyyət özündən sonra gələcək bir sivilizasiyaya “biz burada idik” deyə biləcək bir iz buraxırdı.

Voyager 1 və Voyager 2 indi haradadır?

Voyager kosmik aparatlarının əsas elmi missiyası Günəş sisteminin nəhəng planetlərini araşdırmaq olsa da, onların sonrakı missiyası ulduzlararası fəzaya doğru davam etdi.

NASA bildirir ki, Voyager 1 2012-ci ilin avqustunda heliosferdən çıxaraq ulduzlararası fəzaya daxil olub, Voyager 2 isə 2018-ci ildə bunu edib. Hər iki aparatın üzərində Qızıl Val daşımağa davam edir.

Beləliklə, Qızıl Val artıq sadəcə kosmik aparatın bir hissəsi deyil. O, faktiki olaraq insan tərəfindən hazırlanmış və ulduzlararası məkana çıxmış mədəni artefaktlardan biridir.

Qızıl Valın qəribə paradoksu

Qızıl Valın ən maraqlı tərəflərindən biri onun yaratdığı paradoksdur.

İnsanlar diski hazırlayarkən onu mümkün qədər hamının anlaya biləcəyi universal mesaj etmək istəyirdilər. Lakin onun içindəki məzmunun çox böyük hissəsi insan mədəniyyətinə xasdır.

Məsələn, musiqi melodiyalarını eşitmək mümkün olsa da, niyə müəyyən musiqinin seçildiyini anlamaq başqa məsələdir. Bir şəkli görmək mümkün olsa da, həmin görüntünün hansı sosial və ya tarixi məna daşıdığını bilmək daha çətindir.

55 dildə salamlaşmanı oxumaq daha mürəkkəbdir: dilin özü anlaşılmadığı halda, həmin səslərin “salam” mənasını necə başa düşmək olar?

Bu səbəbdən Qızıl Val həm universal mesaj yaratmaq cəhdi, həm də insan mədəniyyətinin nə qədər mürəkkəb və kontekstual olduğunu göstərən bir nümunədir.

 

Qızıl Val əslində yadplanetlilər üçün, yoxsa insanlar üçün idi?

Bu sualın tək cavabı yoxdur.

Texniki baxımdan disk yad sivilizasiya tərəfindən tapılması ehtimal edilən mesaj kimi hazırlanıb. Lakin onun məzmununun insanlara verdiyi məna bəlkə də daha böyükdür.

Çünki diskdə Yer kürəsinin müxtəlifliyinə xüsusi diqqət yetirilib: çoxsaylı dillər, müxtəlif xalqların musiqisi, təbiət səsləri, insan bədəni, ailə, uşaqlar, elmi görüntülər və dünya mədəniyyətləri.

NASA/JPL də qeyd edir ki, çoxdilli salamlaşmaların bir hissəsi məhz Yer insanları üçün əhəmiyyətli simvolik məna daşıyırdı.

Bu mənada Qızıl Val bir növ insanlığın özünə yazdığı məktub kimi də oxuna bilər.

Qızıl Val və insanlığın kosmik portreti

Qızıl Valın üzərində müharibələr, siyasi rejimlər, milli sərhədlər və iqtisadi göstəricilər haqqında geniş məlumat yoxdur. Əvəzində təbiət, musiqi, insan bədəni, ailə, uşaqlar, dillər və gündəlik həyat ön plana çəkilib.

Bu seçim çox mühüm mesaj yaradır:

Bəşəriyyət özünü kainata ən yaxşı hansı tərəfi ilə təqdim etməlidir?

Siyasi gücü iləmi?
Texnologiyası iləmi?
Yoxsa musiqisi, dili, sevgisi, marağı və həyatın özünə olan münasibəti iləmi?

Qızıl Valın cavabı ikinciyə yox, daha çox sonuncuya yaxındır.

Qızıl Val niyə bu gün də vacibdir?

Qızıl Val hazırlanandan təxminən yarım əsr keçməsinə baxmayaraq, onun ideyası köhnəlməyib.

Bu gün insanlar artıq musiqi və şəkilləri internet vasitəsilə saniyələr ərzində dünyanın istənilən nöqtəsinə göndərə bilirlər. Buna baxmayaraq, Qızıl Valın əsas ideyası — “özümüzü kainata necə təqdim edərdik?” sualı hələ də aktualdır.

Bəlkə də onun ən böyük dəyəri texniki deyil, fəlsəfidir.

Qızıl Val insanlığın özünə uzaqdan baxmasına imkan verir.

O, sanki belə soruşur:

Biz kimik?

Nəyi dəyərli hesab edirik?

Bizim mədəniyyətimizdən 1 milyard il sonra hansı iz qalmalıdır?

Voyager Qızıl Valı haqqında maraqlı faktlar

1. Qızıl Val iki dənədir.
Voyager 1 və Voyager 2-nin hər ikisində ayrıca nüsxə yerləşdirilib.

2. Disk tam qızıldan hazırlanmayıb.
Əsas material qızıl örtüklü misdir.

3. Diskdə 115 şəkil var.
Onlar analoq formada kodlaşdırılıb.

4. 55 dildə salam var.
Salamlaşmalar Akkad kimi qədim dildən müasir dillərə qədər uzanır.

5. Diskdə Azərbaycan musiqisi də var.
NASA-nın rəsmi siyahısında “Azerbaijan S.S.R., bagpipes” adlı 2 dəqiqə 30 saniyəlik seçim göstərilir.

6. Çak Berrinin “Johnny B. Goode” mahnısı da diskdədir.
Bu seçim sonradan “yadplanetlilər bizdən daha çox Çak Berri istəyiblər” zarafatını doğurub.

7. Qapağın üzərində pulsar xəritəsi var.
Bu xəritə Günəş sisteminin qalaktikadakı yerini göstərmək üçün istifadə olunub.

8. Diskin qapağında onun necə oxunması izah edilir.
Fırlanma müddəti və oxunma istiqaməti kimi texniki məlumatlar simvollarla göstərilib.

9. Diskdə prezident və BMT rəhbərinin mesajları var.
Cimmi Karter və Kurt Valdhaymın yazılı mesajları rekorda daxil edilib.

10. Qızıl Valın hazırlanmasına təxminən altı ay vaxt ayrılmışdı.
Layihə komandası çox qısa müddətdə məzmunu seçib hazırlamalı idi.

Voyager Qızıl Valı haqqında tez-tez verilən suallar

Voyager Qızıl Valı nədir?

Voyager Qızıl Valı NASA-nın Voyager 1 və Voyager 2 kosmik aparatlarına yerləşdirdiyi, Yer kürəsinin həyatını və mədəniyyətini təsvir edən qızıl örtüklü mis fonograf diskidir.

Qızıl Valda nə var?

Diskdə 115 şəkil, təbiət və həyat səsləri, 55 dildə salamlaşma, təxminən 90 dəqiqəlik musiqi və Cimmi Karterlə Kurt Valdhaymın yazılı mesajları var.

Voyager Qızıl Valını kim hazırlayıb?

Layihəyə Karl Saqan rəhbərlik edib. Frank Drake, Ann Druyan, Timothy Ferris, Jon Lomberg və Linda Salzman əsas yaradıcı heyətin üzvləri arasında olublar.

Qızıl Valda Azərbaycan musiqisi varmı?

Bəli. NASA-nın rəsmi siyahısında Azərbaycan SSR-dən “bagpipes” adlı musiqi nümunəsi yer alır. Nümunənin müddəti 2 dəqiqə 30 saniyədir.

Qızıl Val nə qədər davam gətirəcək?

NASA materiallarında rekordun çox uzun kosmik zaman miqyasında — milyard ildən artıq müddətdə — qoruna biləcəyi qeyd olunur.

Voyager 1 və Voyager 2 indi haradadır?

Voyager 1 2012-ci ildə, Voyager 2 isə 2018-ci ildə heliosferdən çıxaraq ulduzlararası fəzaya daxil olub.

Qızıl Val yadplanetlilər tərəfindən tapıla bilərmi?

Nəzəri olaraq bəli, lakin bu, son dərəcə uzaq gələcək və çox aşağı ehtimallı hadisədir. NASA bu layihəni məhz interstellar məkanda onu tapa biləcək inkişaf etmiş sivilizasiyaya ünvanlanan mesaj kimi təqdim edir.

Nəticə: bəşəriyyətin kainata göndərdiyi ən qəribə məktub

Voyager Qızıl Valı insanlığın kosmosa göndərdiyi ən qeyri-adi artefaktlardan biridir.

Onda planetimizin elmi təsviri, insan bədəninin görüntüləri, körpənin səsi, balinaların nəğməsi, küləyin və yağışın səsi, 55 dildə salam, Baxın və Bethovenin musiqisi, Çak Berrinin rok-n-rollu, Azərbaycan SSR-dən musiqi nümunəsi və insanların öz gələcəkləri haqqında düşündüyü mesajlar birlikdə yaşayır.

Bu disk əslində yadplanetlilərə ünvanlanmış sadə bir məktubdan daha çox şeydir.

O, insanlığın özünü necə gördüyünün metal üzərindəki portretidir.

Əgər onu bir gün başqa bir sivilizasiya taparsa, bəlkə də ən maraqlı sual “Onlar bizi başa düşəcəklərmi?” olmayacaq.

Daha maraqlı sual bu olacaq:

“Biz özümüzü bu diskdə düzgün təsvir edə bilmişikmi?”