Azad Qaradərəli — Bioqrafiyası, Həyatı və Yaradıcılığı

Azad Qaradərəli kimdir? O, müasir Azərbaycan nəsrinin tanınmış nümayəndəsi, publisist və "Yazı" ədəbiyyat dərgisinin təsisçisi və baş redaktorudur. Otuzdan çox kitabın müəllifi olan yazıçının hekayələri dünyanın bir sıra dillərinə tərcümə edilmişdir.

Doğulması və ailəsi

Azad Qaradərəli 1954-cü il martın 5-də Zəngilan rayonunun Qaradərə kəndində anadan olmuşdur. Onun təxəllüsü də məhz doğulduğu kəndin adından götürülmüşdür. Zəngilan bölgəsi Azərbaycan ədəbiyyatına bir sıra tanınmış qələm sahibləri bəxş etmişdir və Azad Qaradərəli bu bölgənin ən görkəmli nasirlərindən biri sayılır.

Təhsili və peşə fəaliyyəti

Azad Qaradərəli Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun (APİ) filologiya fakültəsini bitirmişdir. Təhsilini başa vurduqdan sonra bir müddət müəllim işləmişdir.

1993-cü ildə Zəngilan rayonunun Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilməsindən sonra yazıçı ailəsi ilə birlikdə Bakıya köçmüş və o vaxtdan bəri paytaxtda yaşayır. Bu ağır tarixi hadisə onun sonrakı yaradıcılığına, xüsusilə Qarabağ mövzusuna həsr olunmuş əsərlərinə dərin təsir göstərmişdir.

O, 1996-cı ildən 2012-ci ilin iyun ayına qədər Azərbaycan Teleradio Verilişləri Qapalı Səhmdar Cəmiyyətində — radioda çalışmışdır. Bundan əlavə, Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsində baş məsləhətçi vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. Həmçinin Bakı Slavyan Universitetində dərs demişdir.

Yaradıcılıq yolu

Azad Qaradərəlinin ilk hekayələrindən olan "Yaz günləri" 1976-cı ildə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində dərc olunmuşdur. Sonrakı illərdə onun hekayələri, romanları və esseləri "Azərbaycan" və "Ulduz" jurnallarında, müstəqillik dövründə isə özünün təsis etdiyi "Yazı" dərgisində və digər mətbu orqanlarda, o cümlədən sosial şəbəkələrdə yayımlanmışdır.

Yazıçının yaradıcılığının əsas leytmotivi insanın ən ağır həyat şəraitində belə mənəvi gücünü itirməməsidir. O, əsərlərində humanizmin və insani duyğuların sınaqlardan keçsə də, nəticədə yenidən dirçəlib ayağa qalxmasını təsvir etməyə çalışır.

Beynəlxalq tanınma

Azad Qaradərəlinin hekayələri rus, türk, polyak, ərəb və ingilis dillərinə tərcümə edilərək Rusiya, Türkiyə, İran, Polşa, Misir və ABŞ-da müxtəlif saytlarda, jurnallarda və antologiyalarda yayımlanmışdır. Onun "Süd gölü" hekayəsi əsasında Çexiyada qısametrajlı bədii film çəkilmişdir — bu, yazıçının beynəlxalq səviyyədə tanınmasının bariz nümunəsidir.

O, 2011-ci ildə Azadlıq radiosunun hekayə müsabiqəsinin qalibi olmuş, həmçinin Polşa haqqında hekayələr müsabiqəsində xüsusi diploma layiq görülmüşdür.

"Yazı" dərgisi

Azad Qaradərəli müstəqillik dövründə "Yazı" adlı üç aylıq ədəbiyyat dərgisinin təsisçisi və baş redaktoru kimi fəaliyyət göstərir. Dərgi Azərbaycan ədəbiyyatında yeni nəsil yazıçı və şairlərin əsərlərinin işıq üzü görməsində mühüm rol oynamışdır.

Qarabağ mövzusu yaradıcılığında

Doğma torpağı Zəngilanın işğalını şəxsən yaşamış yazıçı, Qarabağ mövzusuna bir sıra əsərlər həsr etmişdir. Onun "Cəbrayıl əfsanəsi" romanı, "Erməni doktorun gündəliyi və Qarabağın qara hekayətləri" əsəri və "Sevgilim Vətən" adlı Vətən müharibəsi hekayələr toplusu bu mövzuda yazılmış diqqətəlayiq nümunələrdəndir.

Əsərləri

Azad Qaradərəli otuzdan çox kitabın müəllifidir. Onun yaradıcılığında aşağıdakı əsərlər xüsusi yer tutur:

• "Dumduru su" (hekayələr, 1987)
• "Ulartı" (hekayələr)
• "Özünüyaradanlar" (roman)
• "Morq çiçəkləri" (roman)
• "Cəbrayıl əfsanəsi" (radioroman, 2021)
• "Sevgilim Vətən" (Vətən müharibəsi hekayələri, 2021)
• "Azad Qaradərəlinin söz aləmi" (70 illik yubileyi münasibətilə nəşr olunan ən həcmli kitabı)

Onun "Cülyettanın sol tərəfinə toxunmaq" və "Şüşə ev" romanları "Yazı" dərgisinin müxtəlif saylarında dərc edilsə də, hələ ayrıca kitab şəklində nəşr olunmayıb.

Nəticə

Azad Qaradərəli müasir Azərbaycan ədəbiyyatının fəal simalarından biri olaraq, həm öz yaradıcılığı, həm də "Yazı" dərgisi vasitəsilə yeni ədəbi nəslin formalaşmasına töhfə verməkdədir. Onun əsərlərində insanlığa inam, doğma torpağa bağlılıq və Qarabağ həsrəti əsas mövzular kimi çıxış edir, bu da onu Azərbaycan oxucusu üçün xüsusi əhəmiyyətli yazıçıya çevirir.