Əgər geri dönməsəydi, bu hər şeyin sonu olacaqdı... Jalə kəpənəyin halsızlığından məmnun deyildi. Düzdür, xəyalı gerçəkləşmişdi, lakin sevdiyi adamı da yanında görmək istəyirdi.
“Bəlkə də, bu kəpənək mənim xəyalımdır, – Jalə düşündü. – Onu özümə həbs etməyə çalışmaqla əslində öz azadlığımı məhv edirəm. Biz insanlar tutduğumuz arzunun məsuliyyətini daşıyırıq. Nə vaxtsa onlar gerçəkləşə və həyatımızı alt-üst edə bilər. Bəzən həyat ayın görünməyən üzü qədər sirli və müəmmalı olur. Bəzən biri çıxır qarşımıza, bizi yaxşı tanıdığını deyir. Bəs biz özümüzü hələ yaxşı tanımırıqsa, başqa birisi bizi tanıdığını necə söyləyə bilər?”
Qız stəkana toxunub pıçıldadı:
– Bəlkə, o, çox uzaqda deyil? Bəlkə, mənim səni tutduğum kimi, onu da kimsə haradasa əsir saxlayıb? Əgər belədirsə, səni əlimdə saxlamağımın nə mənası? Bəlkə, səni buraxsam, onu əsir saxlayan, hər kimdirsə, yumşalar, Emini geri qaytarar? – bir an duruxdu, kəpənəyin mübarizəsi, özünü stəkanın sərt divarına çırpması ona öz daxili mübarizəsini xatırlatdı. – Səni burada saxlamağa ürəyim gəlmədiyi kimi, buraxmağa da əlim gəlmir.
Qızın gözləri doldu və ürəyində dedi: “Kəpənək bu mübarizəsində öz azadlığını axtarır, mənsə öz sevgimi azad etməyə çalışıram. Amma hər dəfə onu buraxmaq fikri ilə üzləşəndə içimdə bir parçamı itirirəm. Onun azad olmağını istəyirəm, amma yanımdan uzaqlaşmağını qəbul edə bilmirəm. Bu necə də qəribədir. Sanki bir məhbusun əlindəki qandalları açırsan, amma “bu həbsxanadan qırağa çıxa bilməzsən” deyirsən".
Beynimiz qandallı olduqdan sonra əlimiz açıq olsa, nə dəyişər? Halbuki qəfəsdəki məhbusları o həbsxanada saxlaya bilən şeyin adı sevgi olmalıdır. Əgər insan bunu bacara bilsəydi, yaşadığı hər yerdə özünü cənnətdə imiş kimi hiss edərdi. Demək, qalmaq istəmədiyimiz hər yer cəhənnəmin xəritəsidir, nə qədər qaçdığımızı düşünsək də, bir küncdən başqa bir küncə keçməkdən başqa bir şey etmirik. Olmaq istədiyimiz hər yer cənnətimizdir. Bizə kömək edənləri mələk, pislik edib həyatımızı qaraldanları şeytan adlandırsaq, başımıza gələn sınaqlara “həyat” adını verməli olarıq.
– Gəl sənə onun yazdığı şeirlərdən birini də oxuyum, – Jalə dedi və əlində saxladığı kağızlardan birini oxumağa başladı...
Bir qadını sevəsən,
Telini sığallayıb
Saçını darayanda
Tutub ipək əlindən
Səssizliyində azıb
Boğulasan, qalasan,
Gülüşündə doğulasan.
Sən onu qoruduqca
O da səni qoruya.
Səni öz sevgisiylə,
Nəfəsiylə doyura.
Məhəbbəti yayıla,
İçində güllər aça,
Kəpənəklər uçuşa.
Şeiri oxuyub bitirdikdən sonra Jalə bir müddət susdu. Baxışları pəncərədən o yana – uzaqlara, elə bil bir zamanlar Eminlə danışdığı bir yerə zillənmişdi. Sözlər bitmişdi, amma içində danışan çox şey vardı. Sanki onun səsi, nəfəsi, varlığı ağacın bir küncündə dayanıb Jaləyə baxırdı.
Jalə nəfəsini içində tutdu. Bu ayrılıq sadəcə məsafə deyildi – sanki qəlbində bir yeri yumşaq, amma davamlı bir ağrıyla sıxırdı. Eminin yoxluğu, hər xatirənin üstünə incə bir kölgə salırdı. Onu düşünmək bir tərəfdən xoş idi – sevdiyi bir adamı xatırlamaq, səsini, gülüşünü, gözlərindəki o tanış baxışı… Amma digər tərəfdən bu xatirələr hər dəfə bir az daha çox darıxdırırdı. Sanki sevgi içində böyüyür, darıxmaqla nəfəs alırdı.
Jalənin dodaqlarında çaşqın bir təbəssüm, gözlərində isə dərin bir kölgə vardı. Öz-özünə pıçıldadı:
— Niyə bu qədər çətindir? Xatirələr niyə bu qədər ağır gəlir?..
Yavaşca əlini irəli uzadıb barmaqlarını şüşəyə toxundurdu və sakitcə stəkanı yuxarı qaldırdı. Nə deyəcəyini bilmirdi, amma artıq bir qərara gəlmişdi. Hər şey Eminin yoxluğunu qəbul etməklə əlaqəli idi. Jalə anlayırdı ki, Eminsiz həyat onun üçün mənasını itirib, hər şey boz bir pərdə ilə örtülüb. Xatirələr onun yeganə təsəllisi idi, amma eyni zamanda ən böyük ağrısını da bu xatirələr yaradırdı. Artıq kəpənəyi görmək istəmirdi. Arzular bəzən ən gözlənilməz anda gerçəkləşir və sən sadəcə bir cümlə deyə bilirsən: “Niyə bu qədər gec?!”
Bəlkə tutduğun arzu heç zaman gerçəkləşməyəcək, buna baxmayaraq özünü hər zaman hazır hiss etməlisən. Bir gün budağı sınmış ağacın təkrar çiçək açdığını görərsən. Yalnız səbr etdiyin zaman bu sevgi ağacının kölgəsində dincələ bilərsən.
Artıq öyrəndiyi bir şey vardı. Xoşbəxtsənsə, xoşbəxtliyi sorğulama. Çünki sən onu sorğulamağa başladığın anda eşq bitər. “Niyə”, “necə”, “harada” sualları qəlpətək beynini deşər. Jalə artıq sorğulamağa başlamışdı. Sorğulamaq son deməkdir.
İnsan öz dinini sorğulayır. Sorğuladığı üçün dindən çıxmır, çıxmaq istədiyi üçün sorğulamağa başlayır. Həyatını sorğulayır, yeni bir səhifə açmaq üçün... Öz sevgisini yalnız xoşbəxt hiss etmədiyi anlarda sorğulamağa başlayır. Yenidən cəhd etmək, ya da hər şeyi sonlandırmaq üçün.
Artıq öyrəndiyi bir şey vardı – xoşbəxtsənsə, onun səbəbini axtarma. Xoşbəxtliyi analiz etdiyin an, onu hiss etmə gücünü itirirsən. Çünki xoşbəxtlik yaşanmaq üçündür, izah edilmək üçün deyil. Nə qədər çox düşünürsənsə, o qədər az hiss edirsən.
"Niyə bu qədər sevirəm? O da məni eyni qədər sevirmi? Nə olacaq sonu?" – bu suallar bir dəfə beyninə düşdüsə, artıq orada qalır qəlpə kimi. Sakitlikdə səsini eşidirsən, ağrını hiss edirsən. Jalə artıq o sualları düşünürdü.
İnsan öz dinini sorğulayır. Sorğuladığı üçün dindən çıxmır, çıxmaq istədiyi üçün sorğulamağa başlayır. Həyatını sorğulayır, yeni bir səhifə açmaq üçün... Öz sevgisini yalnız xoşbəxt hiss etmədiyi anlarda sorğulamağa başlayır. Yenidən cəhd etmək, ya da hər şeyi sonlandırmaq üçün. İnsan sevgini yalnız içində çat çatlayan zamanlarda sorğulayar. Özünü inandırmaq, ya da tam əmin olub buraxmaq üçün.
Jalə stəkanı yuxarı qaldırdığı anda gözlərinin önündə qəribə bir səhnə canlandı. Stəkan qalxdı, amma kəpənək tərpənmədi. Azadlığı bir addımlıqda olan məhkumun öz qəfəsinə aşiq olması kimi...
Əsl sevginin şifrəsi də bunda gizlənmişdi. Kimsə sənin əl-qolunu bağlayanda yox, bütün varlığınla özünü ona təslim etdiyin anda başlayırdı əsl azadlıq sevgisi.
İllər keçsə belə, sən onun gücünə, puluna və ya şöhrətinə deyil, məhz sevgisinə əsir düşdüyün üçün onu sevməyə davam edərsən. Ona olan hörmətin sənin sadiqliyinin əsasını təşkil edər. İnsan yalnız tam dürüstlüyü və sarsılmaz güvəni ilə həqiqəti anlayar. Kəpənək isə bunların hamısını sükutla – heç bir sözə ehtiyac olmadan dərk edirdi...
– Nəyi gözləyirsən? Uç və sən də sevdiyinə qovuş – deyə Jalə kəpənəyin qanadlarından tutub onu ovcunun içinə qoydu.
Bərk tutduğunu dərhal başa düşdü. Diqqətlə baxdıqda kəpənəyin qanadını zədələdiyini gördü, gözləri doldu. Kəpənəyin qanadında incə, amma aydın bir zədə vardı. Elə bil rəngli bir yuxunun üstünə qəfil bir qara ləkə çəkilmişdi. Jalənin gözləri doldu. O an içində kimsə sanki nəfəsini kəsdi, elə bil zaman bir anlıq dayandı. Bu zərif, kövrək varlığa vurduğu bu iz, ona Eminin qəlbində buraxdığı mümkünsüz acını xatırlatdı.
O an daxilində bir ağrı hiss etdi, sanki kəpənəyi deyil, Eminin özünü yaralamışdı. Onun qanadlarında yaratdığı bu zədə Jalənin ürəyində daimi iz buraxan qorxuları və peşmanlıqları əks etdirirdi. O öz hərəkətindən dərin peşmanlıq duydu. Buna necə yol verdiyini anlaya bilmirdi.
Qəlbində qəfil bir ağrı duydu – kəpənəyə deyil, sanki Eminə toxunmuşdu, onu yaralamışdı. Bu zədə bir anın içində Jalənin içindəki saysız peşmanlıqların və qorxuların səssiz rəsminə çevrildi. Nə etdiyini özü də anlamadı. Sadəcə azad etmək istəmişdi...
Şərhlər (24)