Göy bulanıq idi. Hava kədərli bir sükut içindəydi. Kəpənək bədənindəki son enerjini də toplayıb irəlilədi. Hər kəsin bir çatacağı yer, bir son məqamı olurdu — onunki bəlkə də bu idi. Amma o, ümidlə, ağrıyla, inadla uçurdu. 

Kəpənək nəhayət, ağacın yanına çatdı. Ancaq gördüyü mənzərə qarşısında donub qaldı. Koğuş artıq yox idi, sanki heç vaxt mövcud olmamışdı. Ağac özünü örtmüş, keçid bağlanmışdı. Emin çaşqınlıq və qorxu ilə ətrafına baxdı. Bir an nəfəsi kəsildi, ürəyi dərin bir boşluğun içinə düşdü. O anda yoxluğun və boşluğun fərqini ilk dəfə belə aydın hiss etdi. Boşluq heç olmasa bir ümid verir, bir şeyin mövcud olduğu hissini yaşadırdı. Amma yoxluq daha qəddar idi. Yoxluq heç nə vəd etmirdi. Nə bir yol, nə bir işıq, nə də bir son... Emin bu amansız fərqi anlayaraq özünü daha da kiçik və aciz hiss etdi.

Hər şey sanki zamana bağlı idi və indi zaman onun əleyhinə işləyirdi. Geri dönmək üçün son şansını əldən vermişdi. Ağac susurdu – nə bir rüzgar, nə bir işarə, nə də onu geri çağıran hər hansı bir səs vardı. Emin səssizcə durub bu möcüzəli və amansız səssizliyi dinşədi. Boşluq yox idi, yoxluq isə onun ruhuna nüfuz etmişdi.

Yoxluq səni incitməz, çünki heç vaxt var olmamış bir şeyin sənə nə gətirəcəyini bilməzsən. O, səssiz bir kölgə kimidir – nə iz qoyar, nə də bir duyğu oyadar. Yoxluq həyatın boş bir səhifəsi kimidir – sənə toxunmaz, bir şey vəd etməz. Bu səssizlik bəzən ürəyi sakitləşdirmək əvəzinə, dərin bir hissizliyə bürüyər. Həyatın sənə nəsə borclu olduğunu hiss edərsən, lakin onun nə olduğunu anlaya bilməzsən.

Boşluq fərqli şeydir Əgər həyatında yer eləmiş insan yoxa çıxsa, dünya gözünə maraqsız görünər. Boşluq səni tanıyan birinin artıq sənin həyatında olmadığını bilməkdir – bu, sadəcə itki deyil, həm də mövcud olmuş bir sevginin izidir. Boşluq hissi var olan bir nəsnənin və ya insanın sonradan səni tərk etməsi, ya da yoxa çıxıb getməsi deməkdir.

Emin Jalənin yanına qayıtmaq istəyirdi ki, qaraltının yox olduğunu gördü və ağacın yanında ərafa düşdüyünü hiss etdi. Sanki nə cənnətə qayıda bilir, nə də cəhənnəmə gedə bilirdi.

Kəpənək daha geri dönə bilməyəcəyini anlayıb təkrar arxaya baxaraq uzaqda olan qaraltını gördü. Nə etməli olduğunu özü də bilmirdi. Bəlkə də, Jalənin yanına bir kəpənək kimi qayıtmalı, kəpənək kimi də onun yanında ömrünü başa vurmalı idi... Emin onu tərk etmişdi, barı kəpənək geri qayıdaydı...

İçindəki mübarizə daha da şiddətlənirdi. Geri dönmək istəyi ilə irəli getməyin bilinməzliyi arasında qalmışdı. Jalənin təbəssümü gözlərinin önündə canlandıqca ürəyində bir istilik yaranırdı. Bəlkə də, geri dönsə, Jalə onu tanımayacaqdı. Sevgidən doğan həsrət, qorxudan doğan şübhə ilə hərəkət edirdi. Həyat bəzən ürəyi isitmək üçün onu yandırmaqdan çəkinməz.

Vaxt ötdükcə qanadları daha da ağırlaşırdı. Geri dönməyə cəhd etdikcə hava sıxlaşır, ağacların kölgələri ona doğru uzanırdı. Hətta yerin cazibəsi belə onun yuxarı qalxmasını əngəlləyirdi.

Bağlanan keçidə baxmağa davam etdikcə geri dönə bilməyəcəyini anlayırdı. Qanadı zədəli olduğundan getdikcə ağırlaşır, zəifləyir, çətinliklə nəfəs alırdı. Kədəri durmadan artan kəpənəyin ömrünün son anlarında gözləri önündə xatirələri canlanırdı. Soyuq külək də bir tərəfdən onu vahimələndirirdi. Dünyanı öz avazı ilə dolaşan küləklər kəpənəyə ölüm laylası bəstələyirdi. Xeyr, bu, yuxu deyildi... Heç bilmirdi bu yaşananlar nədir...

Hər keçən saniyə göz qapaqları ağırlaşırdı. Həyatı kabusa çevrilsə də, bunun yuxu olmadığını bilirdi. Əgər bu bir yuxu idisə, onda nəyi görmüşdü? Jalənin sevgisini, ona olan duyğularını, çəkdiyi həsrəti bu röyada hiss edə bilmişdimi? Jalə də onu hamıdan çox sevir, onu bütün təhlükələrdən qoruya biləcəyinə inanırdı. Bu inam onların sevgisini gün keçdikcə daha da artırmışdı.

Bəlkə də həyat sadəcə uzun bir yuxudur, ölüm isə o yuxudan oyanmaqdır. Kəpənək üşüməyə başladı. Elə bil dünyanın bütün yükü onun incə qanadlarına yüklənmişdi. Amma o dayanmadı. Çünki hər qanad çırpması Jalənin həsrət dolu baxışlarında doğulan bir arzunu yaşatmağın son mübarizəsi idi.

Birdən ayın işığı ağacın digər tərəfinə düşdü. Bu parıltı sanki kəpənəyin qəlbində qalmış son ümidin işığı idi. Amma qanadları artıq bu işığı daşımaq üçün çox zəif idi. Elə bil bu işıq ona deyirdi ki, ölmüş ümidlər belə yenidən doğula bilər.

O, son dəfə bütün gücünü toplayaraq bir az da irəli uçmağa çalışdı. Qanadındakı zədə uçuşu daha ağrılı, daha ağır edirdi. Ruhundakı sevgi sanki onu irəli çəkən yeganə güc idi. Bu uçuş Jalə üçün bəstələnən bir sevgi nəğməsi idi. Onun üçün yaşamağa dəyərdi...

Yolun sonuna çata bilməyəcəyini anladığı anda ağırlaşan qanadları onun ən böyük yükü oldu. İrəliləmək üçün ya ən dibə enməli, ya da zirvəyə yüksəlməli idi. İkisi də bərabər dərəcədə çətin və qaçılmaz idi. Dərindən nəfəs aldı – elə bil bu, dünyanın ona verdiyi son pay, həyatla bağını qırmazdan əvvəl aldığı ən qiymətli hədiyyə idi...



Gözləri artıq aydın görmürdü, amma hələ də irəli getmək istəyirdi. Qanadlarını çırpmağa davam etdi – hər çırpıntı bir dua idi... Bəlkə də, heç vaxt eşidilməyəcək bir dua... Hər nəfəs vida idi... Həm dünyaya, həm də onu həyata bağlayan hər şeyə... Amma o dayanmadı. Çünki yolun sonu nə qədər uzaq olsa da, onun ürəyində ümid vardı.

Dibi görən kəpənək ağacın digər tərəfinə varmaq üçün bütün gücünü topladı. Hərəkəti ağır, məqsədi dəqiq idi. Son qanad çırpıntısı bədənini titrətdi — həm sonun qorxusu, həm də içində hələ yaşayan sevginin ümidi ilə. Son çırpıntıdan sonra o, yavaş-yavaş qaranlığın içində itdi. İşığa bənzəyən qaranlıq indi kəpənəyin məskəni idi. Kəpənəyi görmək artıq mümkün deyildi, amma onun varlığı sanki havada qalan bir pıçıltı kimi öz izini qoymuşdu. Bəlkə də, o getmişdi, amma sevgisi, ümidinin çırpıntısı hər an qaranlığı yaran bir işıq kimi qalmaqda davam edəcəkdi.

Dəyərdimi bir arzu uğrunda özünü fəda etməyə? Bəlkə də, bu, həyatın ən böyük sualı idi. Amma bəzən ən dəyərli şeylər ən böyük qurbanlar tələb edirdi. Kəpənəyin mübarizəsi bir əsgərin vətəni qorumaq üçün döyüş meydanına yollanmasına bənzəyirdi. Əsgər ölə bilərdi, amma vətən yaşayacaqdı. Kəpənək də yolun sonuna çatmışdı, amma onun qanadlarında daşıdığı sevgi Jaləni yaşadacaqdı.