21 Fevral – Beynəlxalq Ana Dili Günü
1) 21 Fevral – Beynəlxalq Ana Dili Günü nədir və necə yaranıb?
21 Fevral tarixinin Beynəlxalq Ana Dili Günü kimi qeyd olunması UNESCO tərəfindən 1999-cu ildə qəbul edilmişdir. Bu günün yaranma tarixi Banqladeşdə 1952-ci ildə baş verən dil hərəkatına dayanır. O zaman tələbələr ana dillərinin rəsmi dil kimi tanınması uğrunda mübarizə aparmış və bu yolda həyatlarını qurban vermişdilər.
Ana dili insanın dünyanı dərk etməsinin ilk açarıdır. İnsan ilk sözünü ana dilində deyir, ilk arzularını və xatirələrini bu dildə formalaşdırır.
Sanki ana dili ruhun gizli xəritəsidir. Hər söz bir sehrli açar kimi insanın iç dünyasının qapılarını açır və keçmişlə gələcək arasında görünməz bir körpü yaradır.
2) Ana dili insan kimliyində hansı rolu oynayır?
Ana dili bir millətin yaddaşıdır. Xalqın tarixi, mədəniyyəti, adət-ənənələri və dünyagörüşü dil vasitəsilə nəsildən-nəslə ötürülür. Dil olmadan millət anlayışı zəifləyir, mədəni kimlik silinməyə başlayır.
Ana dili həm də insanın şəxsiyyətinin formalaşmasında mühüm rol oynayır. İnsan düşüncələrini ən yaxşı ana dilində ifadə edə bilir, çünki bu dil onun ruhunun ən yaxın səsidir.
Ana dili sanki insanın qəlbində yaşayan görünməz bir varlıqdır. O, insan yatarkən yuxularında pıçıldayır, sevincdə şeirə, kədərdə isə dua kimi səslənir.
3) Dillərin qorunması niyə vacibdir?
Dünya üzərində minlərlə dil mövcuddur və onların bir çoxu yox olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir. Bir dil yox olduqda yalnız sözlər deyil, bütöv bir mədəniyyət, düşüncə tərzi və tarix də yoxa çıxır.
Dillərin qorunması mədəni müxtəlifliyin saxlanması deməkdir. Hər dil insanlığın böyük xəzinəsində bir incidir. Bu incilər itərsə, dünya daha kasıb və səssiz olar.
Hər dil kainatda səslənən bir melodiyadır. Bir dil susanda kainatın simfoniyasında bir not əbədi olaraq itir.
4) Azərbaycan dili və ana dilimizin əhəmiyyəti nədir?
Azərbaycan dili zəngin ədəbiyyata, şifahi xalq yaradıcılığına və dərin tarixi köklərə malikdir. Bu dil Nizami, Füzuli, Vaqif, Mirzə Fətəli Axundzadə kimi böyük dahilərin söz dünyasını formalaşdırmışdır.
Ana dilimiz milli kimliyimizin əsas sütunudur. Dövlət dili kimi onun qorunması və inkişafı hər bir vətəndaşın borcudur. Məktəblərdə, mediada və gündəlik həyatda ana dilindən düzgün istifadə etmək dilimizin gələcək nəsillərə saf şəkildə ötürülməsini təmin edir.
Azərbaycan dili sanki qədim bir sehr kitabıdır. Onun hər sözü dağların, çayların, Xəzərin dalğalarının və qədim şəhərlərin ruhunu daşıyır.
5) Biz ana dilimizi necə qoruya və inkişaf etdirə bilərik?
Ana dilini qorumaq üçün onu sevmək və istifadə etmək vacibdir. Kitab oxumaq, şeir və hekayələr yazmaq, ana dilində danışmaq və onu öyrənmək dilin yaşamasını təmin edir.
Gənclər sosial şəbəkələrdə, gündəlik ünsiyyətdə ana dilindən düzgün istifadə etməli, yad sözləri həddindən artıq işlətməkdən çəkinməlidirlər. Ana dilinə hörmət etmək öz kimliyinə hörmət etmək deməkdir.
Ana dili sanki canlı bir varlıqdır. Onu danışdıqca nəfəs alır, yazdıqca böyüyür, sevdikcə isə ölməz olur.
Nəticə
21 Fevral – Beynəlxalq Ana Dili Günü yalnız bir tarix deyil, dillərin, mədəniyyətlərin və insan ruhunun bayramıdır. Ana dili insanın keçmişi, bu günü və gələcəyini birləşdirən sehrli bir körpüdür. Bu körpünü qorumaq isə hər birimizin müqəddəs borcudur
İstifadə olunan mənbələr
UNESCO – Beynəlxalq Ana Dili Günü rəsmi səhifəsi
UNESCO – Multilingualism və dil müxtəlifliyi mövzusu
United Nations (BMT) – Ana dili və dil müxtəlifliyi haqqında məlumat
Wikipedia – International Mother Language Day
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Dil Komissiyası – Azərbaycan dili haqqında rəsmi məlumat
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası – Azərbaycan dili və ədəbiyyatı haqqında resurslar
Şərhlər (8)