8 Mart: Tarixi Mübarizədən Qlobal Ədalətə və Azərbaycan Qadınının Zəfərinə Doğru

Dünya Qadınlar Günü hər il 8 Mart tarixində qlobal miqyasda qeyd olunan, özündə həm qadınların cəmiyyətdəki uğurlarını, həm də bərabərlik uğrunda əsrlik mübarizəni təcəssüm etdirən tarixi bir gündür. Bu gün sadəcə təqvim üzərində bir yaz bayramı deyil, qadınların iqtisadi, ictimai və siyasi hüquqları uğrunda verdiyi əzmli mübarizənin ən mühüm simvoludur.

Tarixi Köklər və Qlobal Həmrəylik

Qadın hərəkatının rüşeymləri 1857-ci ildə Nyu-Yorkda toxuculuq sənayesində çalışan qadınların ağır iş şəraitinə və 12 saatlıq iş rejiminə qarşı kütləvi etirazları ilə yaranmışdır. Bu lokal etirazların beynəlxalq və siyasi bir platformaya çevrilməsi isə 1910-cu ildə Kopenhagendə keçirilən konfransda alman sosialist Klara Setkinin təşəbbüsü ilə baş tutmuş və 8 Martın qadınlar həmrəyliyi günü kimi qeyd edilməsi qərara alınmışdır. Onilliklər ərzində genişlənən bu hərəkat nəticəsində Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) 1977-ci ildə bu tarixi rəsmi olaraq Beynəlxalq Qadınlar Günü kimi tanımışdır. 

2026-cı İlin Qlobal Gündəmi: "Hüquqlar. Ədalət. Fəaliyyət."

Tarixi inkişafa baxmayaraq, XXI əsrin bu günündə belə dünyada qadınlar kişilərin sahib olduğu qanuni hüquqların cəmi 64 faizinə malikdirlər. Məhz bu səbəbdən BMT 2026-cı il üçün çox kəskin bir deviz irəli sürüb: "Hüquqlar. Ədalət. Fəaliyyət. BÜTÜN Qadınlar və Qızlar üçün". Bu, cəmiyyətin ən həssas təbəqələrini belə əhatə edən, qanunlardakı ayrı-seçkiliyin aradan qaldırılmasını tələb edən qlobal ədalət çağırışıdır. 

Bununla paralel olaraq, 2026-cı il üçün "Give To Gain" (Qazanmaq üçün Ver) kampaniyası da yürüdülür. Bu fəlsəfə sübut edir ki, cəmiyyət qadınlara təhsil, bərabər əməkhaqqı və liderlik fürsətləri "verdikdə", bütövlükdə bəşəriyyət innovasiya, iqtisadi inkişaf və güclü cəmiyyətlər şəklində böyük qazanc əldə edir. 

Azərbaycan Qadını: Şanlı Tarix və Dövlətçilik

Azərbaycanda qadınların cəmiyyət və siyasət səhnəsindəki rolu olduqca zəngin bir ənənəyə əsaslanır. Hələ 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə, bir çox qabaqcıl Qərb ölkələrindən daha əvvəl Azərbaycan qadınına seçib-seçilmək hüququnun verilməsi xalqımızın qadın şəxsiyyətinə, onun intellektinə verdiyi yüksək dəyərin göstəricisidir.

Müasir dövrdə bu mütərəqqi ənənələr dövlət siyasəti səviyyəsində qorunur və inkişaf etdirilir. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu dövlət qadın siyasəti , bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Qadınların dövlət idarəçiliyində, səhiyyədə, təhsildə və parlamentdə fəal təmsilçiliyi bu siyasətin bariz nümunəsidir. 

2026-cı ilin 8 Martı ərəfəsində Prezident İlham Əliyev Azərbaycan qadınlarına xüsusi təbrik ünvanlamışdır. Dövlət başçısı öz təbrikində Azərbaycan xalqının qadın adını hər zaman zərifliyin və ülviyyətin rəmzi bildiyini vurğulamış, dilimizin əsrlərin sınağından çıxaraq yaşadılmasında və milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunmasında analarımızın misilsiz xidmətlərini xüsusi qeyd etmişdir. Prezident qadınlarımızın gənc nəslin Vətənə və milli ideallara sədaqət ruhunda tərbiyəsi üçün bundan sonra da qüvvələrini əsirgəməyəcəklərinə inamını ifadə etmişdir.

Eyni zamanda, Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın həm ölkənin ictimai-siyasi həyatındakı fəaliyyəti, həm də dövlətçilik naminə həyata keçirdiyi genişmiqyaslı xeyirxahlıq missiyası müasir Azərbaycan qadınının qüdrətini nümayiş etdirən ən parlaq örnəkdir. Onun, eləcə də Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın Azərbaycan həqiqətlərinin dünyada tanıdılması istiqamətindəki fəaliyyətləri qadınların qlobal miqyasdakı təsir gücünü təcəssüm etdirir. 

Nəticə

8 Mart yalnız xoş arzular və təbriklər günü deyil, qadın zərifliyinin, iradəsinin və cəmiyyət quruculuğundakı rolunun təntənəsidir. Hüquqların tam təmin olunduğu, ədalətin hər bir fərd üçün bərpa edildiyi və hər bir qadının öz potensialını azad şəkildə reallaşdıra bildiyi bir cəmiyyət qurmaq hamımızın ortaq məsuliyyətidir. Azərbaycan qadını isə öz tarixi fədakarlığı, vətənpərvərliyi və müasir nailiyyətləri ilə bu gələcəyə doğru inamla addımlamağa davam edir.